Giữ gìn và phát huy văn hóa nghề truyền thống và từ ngữ chỉ nghề thủ công: Trường hợp dệt vải và làm lồng đèn ở thành phố Hồ Chí Minh

Ngôn ngữ là một trong những yếu tố cấu thành đồng thời cũng là phương tiện thể hiện văn hóa của mỗi cộng đồng diễn ngôn. Từ ngữ nghề nghiệp là sáng tạo tinh thần mà người làm nghề tạo ra để phản ánh thực tại của nghề. Thông qua thực tại được phản ánh, từ ngữ nghề nghiệp còn cho thấy được cách thức tư duy, lược đồ tri nhận và đời sống tinh thần của người làm nghề. Trên cơ sở lý thuyết ký hiệu học văn hóa và sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, bài viết hướng tới nghiên cứu sự tác động và thể hiện của các yếu tố văn hóa đến việc hình thành và phát triển của từ ngữ chỉ nghề thủ công dệt vải và làm lồng đèn ở Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc “bức tranh ngôn ngữ về thế giới” được phản ánh một cách sống động qua từ ngữ nghề nghiệp và những nét văn hóa độc đáo thể hiện qua lớp từ ngữ này. Đồng thời, kết quả bài viết cũng chỉ ra những thách thức trong vấn đề tồn tại của nghề thủ công truyền thống trong bối cảnh công nghiệp hóa và đề xuất một số giải pháp gìn giữ làng nghề từ góc độ tiếp cận ngôn ngữ học.